Op het werk weten we vaak niet wat er bij collega’s onder de oppervlakte speelt.

Bij organisaties is de onuitgesproken regel vaak dat je je emoties en “persoonlijke dingetjes” thuislaat en geconcentreerd en professioneel aan het werk gaat nadat je door de voordeur de organisatie bent binnengegaan. Met andere woorden: in organisaties kun je maar een deel van jezelf laten zien en de rest wordt je geacht te onderdrukken tot je weer thuis bent.

Uitnodiging tot onderzoek en zelfonderzoek

Dit artikel wordt geen oproep tot het uiten van allerlei gevoelens en emoties op het werk die eigenlijk thuishoren in het privédomein. Het is wel een uitnodiging tot (zelf)onderzoek om erachter te komen: waar gaat de aandacht van mijzelf en andere mensen (bijna automatisch) naar toe c.q. welke drijfveren spelen er onbewust bij mensen. Meer inzicht hierin levert o.a. meer werkplezier, hogere productiviteit en betere samenwerking op.

Drijfveren en basisbehoeften van mensen

Als een mens weet wat zijn diepste basisbehoefte is, snapt hij ook direct waarom sommige zaken automatisch zijn aandacht trekken en waarom andere zaken volkomen aan zijn aandacht ontsnappen.

Ieder mens heeft een aantal blinde vlekken

Het enneagram is een indeling van de menselijke persoonlijkheidstypen in 9 verschillende typen. Ieder type heeft een unieke, vaak onbewuste drijfveer die automatisch stuurt waar de aandacht van dit type naar uitgaat.

De blinde vlek van elk type is dat elk type gemakkelijk vergeet dat er naast de eigen manier van kijken nog 8 andere manieren van kijken bestaan die ook allemaal waardevolle informatie opleveren.

Geen van de 9 manieren van kijken is beter dan de andere 8 manieren van kijken. Als dat besef doordringt zijn heel veel discussies over “wie heeft er gelijk” dus zinloos.

Het gaat er dan niet langer over wie er gelijk heeft, maar dat je samen uitzoekt: “Wat maakt dat jij zo naar dit probleem/deze kans kijkt en dat ik daar anders tegen aan kijk. M.a.w. onderzoek ieders unieke manier van denken, voelen, handelen en samenwerken. Dit onderzoek leidt ertoe dat iedereen met meer respect omgaat met afwijkende meningen en standpunten.

De 9 typen van het enneagram

De theorie van het enneagram heeft gevonden dat je mensen (medewerkers/managers etc.) kunt indelen in 9 hoofdtypen die allemaal een unieke kijk (inclusief drijfveer) hebben hoe de wereld in elkaar zit. Als je kennis hebt van je eigen type en de types van je medewerkers/teamleden wordt het veel makkelijker om leiding te geven en samen te werken.

  • Type 1: De Verbeteraar, De perfectionist
  • Type 2: De mensen-mens, De helper
  • Type 3: De presteerder, De succesvolle werker
  • Type 4: De individualist, De unieke mens
  • Type 5: De Waarnemer, De expert
  • Type 6: De Teamspeler, De vragensteller
  • Type 7: De Avonturier, De levensgenieter
  • Type 8: De Rots; De baas
  • Type 9: De Harmoniezoeker, De bemiddelaar

Overzicht van de onderscheidende kenmerken van de 9 enneagramtypes:

Elk enneagramtype heeft een unieke kijk op de wereld

Type 1: De Verbeteraar, De perfectionist

  • Wereldbeeld: De wereld is imperfect; Ik moet dingen verbeteren en herstellen
  • Overtuigingen: Niemand is perfect, maar waar het op aankomt, is om dit te verbeteren
  • Motivatie: zelf zo perfect en in control zijn als mogelijk (stelt hoge eisen aan zichzelf)
  • Dit type vermijdt: fouten, onvolkomenheden; woede tonen
  • Dit type houdt van: excellent gedrag, proactief handelen, procedures, afspraken nakomen
  • Dit type heeft een hekel aan: fouten, middelmatigheid

Type 2: De mensen-mens, De helper

  • Wereldbeeld: De wereld is vol van mensen die hulp nodig hebben en ik wil die bieden
  • Overtuigingen: relaties/contact /mensen zijn belangrijker dan resultaten/producten
  • Motivatie: ik help de ander en krijg daar dankbaarheid voor terug
  • Dit type vermijdt: eigen behoeften te onderzoeken en te uiten
  • Dit type houdt van: vrijgevigheid, vriendelijkheid; het verschil maken in iemands leven
  • Dit type heeft een hekel aan: iemand die de aangeboden hulp en ondersteuning afwijst

Type 3: De presteerder, De succesvolle werker

  • Wereldbeeld: Er moet gepresteerd worden en dan komt het goed
  • Overtuigingen: De wereld houdt van winnaars en niet van verliezers; als je doelen stelt en haalt wordt je vanzelf succesvol
  • Motivatie: succes behalen; doelen realiseren en respect verwerven
  • Dit type vermijdt: te falen op welk gebied dan ook
  • Dit type houdt van: waardering krijgen van anderen; effectief zijn; efficiënt zijn
  • Dit type heeft een hekel aan: incompetente en onproductieve, langzame mensen; niets doen

Type 4: De individualist, De unieke mens

  • Wereldbeeld: Mensen zijn ongelukkig omdat ze niet met hun diepste emoties zijn verbonden
  • Overtuigingen: Er ontbreekt voortdurend “iets” in mijn leven
  • Motivatie: wil bijzonder en uniek zijn
  • Dit type vermijdt: oppervlakkig leven en tekortschieten
  • Dit type houdt van: authenticiteit, diepgaande gesprekken; begrepen worden door anderen
  • Dit type heeft een hekel aan: oppervlakkige mensen/gesprekken

Type 5: De Waarnemer, De expert

  • Wereldbeeld: Hulpbronnen zijn schaars; ik moet zuinig zijn op mijn tijd, energie en kennis
  • Overtuigingen: Als je maar hard en lang genoeg zoekt kun je alles doorgronden
  • Motivatie: kennis verzamelen en eigen autonomie bewaren
  • Dit type vermijdt: te grote nabijheid van anderen
  • Dit type houdt van: competentie; informatie; kennis, ruimte en tijd voor zichzelf
  • Dit type heeft een hekel aan: onkunde, emoties en mensen die inbreuk maken op zijn privacy

Type 6: De Teamspeler, De vragensteller

  • Wereldbeeld: De wereld is onvoorspelbaar, gevaarlijk en onveilig; ik moet alert zijn
  • Overtuigingen: Hoop op het beste, maar ga uit van worstcasescenario’s; ik moet in deze wereld een betrouwbaar baken zijn, zodat ik allerlei negatieve zaken kan voorkomen
  • Motivatie: zekerheid, steun en loyaliteit zoeken
  • Dit type vermijdt: negatieve scenario’s, onverwachte en angstige situaties
  • Dit type houdt van: loyaliteit, risicomanagement en problemen voorkomen en oplossen
  • Dit type heeft een hekel aan: verassingen, onvoorspelbare en onterechte autoriteitsfiguren; onbetrouwbaarheid

Type 7: De Avonturier, De levensgenieter

  • Wereldbeeld: De wereld is vol van mogelijkheden en opties en die ga ik benutten
  • Overtuigingen: Het leven is een eindeloze stroom van mogelijkheden; waarom zou je je zorgen maken als je ook kan genieten.
  • Motivatie: een leuk leven leiden met plezier, opwinding en vrijheid
  • Dit type vermijdt: pijn en ongemak en een leven met beperkingen
  • Dit type houdt van: stimuleren; opwinding innovatie en out-of-the-box denken
  • Dit type heeft een hekel aan: als er niet naar hem geluisterd wordt, negativiteit, zich vastleggen

Type 8: De Rots, De baas

  • Wereldbeeld: De wereld is verdeeld in de sterken en de zwakken en ik hoor bij de sterken en bescherm mijzelf en degenen die tot mijn team behoren
  • Overtuigingen: Ik moet actie ondernemen anders gebeurt er niets; ik kan elke situatie aan
  • Motivatie: rechtvaardigheid en onmiddellijk actie ondernemen
  • Dit type vermijdt: kwetsbaarheid, zwakheid; afhankelijkheid
  • Dit type houdt van: strijd, controle, eerlijkheid; eerst doen en dan denken, onafhankelijkheid
  • Dit type heeft een hekel aan: slachtoffergedrag

Type 9: De Harmoniezoeker, De bemiddelaar

  • Wereldbeeld: Iedereen verdient het om gehoord en gezien te worden: ik moet dat mogelijk maken
  • Overtuigingen: Het is essentieel om alle kanten van een zaak te bekijken
  • Motivatie: een vredig, comfortabel en harmonieus leven leiden
  • Dit type vermijdt: ruzie, conflict, kwaadwilligheid, spanningen
  • Dit type houdt van: niet-oordelend, respectvol gedrag; ontspanning, comfort
  • Dit type heeft een hekel aan: mensen die niet luisteren, klagers en doordrukkers, over het hoofd gezien worden

Bepaling van je enneagramtype

In bovenstaande tabel wordt slechts een heel summiere typebeschrijving gegeven.
Om meer duidelijkheid over je type te krijgen is het belangrijk om een enneagram type-interview te laten afnemen door een daartoe gecertificeerde enneagramprofessional

Verder lezen over het enneagram: Oscar David; Het enneagram in organisaties(2017)